ترفند دالایی لاما د ر مرگ برادر ؟

سوال: در یکی از مطالب شما خواندم که گفته بودید دالایی لاما چون بودایی است، رنج را پذیرفته است. مگر خود شما قبول ندارید که دنیا پر از سختی ها و رنج هاست؟ ایشون هم خواسته راهکارهایی به ما نشان دهد که ما رنج ها را بهتر تحمل کنیم که البته انصافا طوری حرف می زند که انسان تحملش بالا می رود. مگر اشکال داره که کسی به ما کمک کنه که صبرمون بالا بره؟

پاسخ:
از این که سوالتان را با ما مطرح کردید، متشکریم.
ما هم می پذیریم که هر کسی که بتواند به انسان در سختی ها کمک دهد باید از کمک او بهره برد؛ اما خوب است کمی نگاه دالایی لاما را تحلیل کنیم و راهکاری را که پیشنهاد می دهد هم بشکافیم تا معلوم شود که آن چه شما در مورد کارامدی مدل دالایی لاما گفته اید معلوم شود.
دالايي لاما در مورد بهترين راه براي تحمل رنج مي¬گويد:
«براي خود من، شخصاً بهترين و موثرترين تمرين براي تحمل رنج اين است که به ياد آورم که رنج از ويژگي¬هاي بنيادين سامساراست؛ وجودي که در آن نشاني از روشن انديشي نيست. [هنگام مواجهه با کار رنج آور] اگر همان لحظه از زاويه ديگري به موضوع نگاه کنيد و به ياد آوريد که اين جسم، خود شالوده رنج شماست، حس ناراحتي و نارضايتي شما تقليل مي¬يابد... بنابراين اگر بپذيريد که رنج بخشي از طبيعت شماست، ترديدي نيست که در برابر دشواري¬هاي زندگي تحمل بيشتري خواهيد داشت». (هنر شادمانگي ص 139)
بنابراين راه حل وی برای درمان رنج اين است «که نگرش خود را تغيير دهيد و توجه کنيد که از رنج نمي¬شود فرار کرد. از رنج نبايد گريخت چون بخشي از ذات شماست». به عبارت گویا تر، حرف دالايي لاما اين است: «رنج را بپذيريد؛ چون هست.»
حال سوال اين است که کساني که رنج را بر نمي¬تابند و مشکلات زندگي، آنها را مي¬رنجاند آيا مشکلشان در «عدم پذيرش رنج به عنوان يک واقعيت» است که دالايي لاما تلاش مي¬کند «وجود رنج» را اثبات نماید؟ از قضا کساني که اثر پذيري بيشتري از رنج دارند افرادي ¬اند که وجود رنج را چنان جدي گرفته¬اند که رهایي از آن را امکان پذير نمي¬بينند. به عبارت ديگر در نگاه دالايي لاما رنج به جاي خود باقي است و مداوا نمي¬شود؛ بلکه با ايجاد نگرشي نو تحمل آن راحت¬تر مي¬شود؛ آن هم تحملی که گریزی از آن نیست. دالايي لاما اصرار دارد که ما بپذيريم رنج از هستي قابل جدا شدن نيست تا بتوانيم آن را تحمل کنيم. نتیجه این که رنج، رفع نمي¬شود بلکه آن را به عنوان يک حقيقت در هستي مي¬پذيريم. بنابراین از نظر دالایی لاما چون رنج هست باید آگاهانه و با اختیار آن را به آغوش گرفت و از آن استقبال نمود ، چرا که تحمل یک امر تحمیلی، به «مواجهه ارادی» با آن است. خلاصه کلام دالایی لاما این است: «برای درمان رنج؛ دنبال راه دومی نباشید و پیگیر درمان هم نباید بود و به فرار هم فکر نکنید. فقط پذیرا باشید.»
پرسشي ديگر قابل طرح است که اين روش در درمان رنج در عمل چقدر کارايي دارد؟ آيا اينگونه تغيير در نگرش و تعويض عينک، مي¬تواند در عمل مکانيزم موفقي باشد؟
تجربه غير از اين را نشان مي¬دهد، چنان که خود دالايي لاما بعد از مرگ برادرش، تحمل رنج فقدان برادر را به گذشت زمان نسبت مي¬دهد نه به کارايي فرمول بالا.
کاتلر از دالايي لاما مي¬پرسد:
مي¬خواستم بدانم چگونه با مرگ برادرتان روبرو شديد؟
دالايي لاما: وقتي از مرگ او اطلاع يافتم بسيار بسيار غمگين شدم.
کاتلر: با اين ناراحتي چگونه کنار آمديد؟ منظورم اين است که آيا روش خاصي به شما کمک کرد تا مرگ او را بپذيريد؟
دالايي لاما: نمي¬دانم، چند هفته¬اي بسيار ناراحت بودم. اما اين ناراحتي به تدريج از ميان رفت با اين حال احساس تاسف مي-کردم.
کاتلر: تاسف؟
دالايي لاما: بله، در زمان مرگ او اينجا نبودم و فکر مي¬کنم اگر بودم شايد مي¬توانستم براي او کاري بکنم به همين دليل احساس تاسف مي¬کنم.( هنر شادمانگي، دالايي لاما، ترجمه محمد رفيعي ص 142)
براستي اگر روش دالايي لاما در مداواي رنج که همان «پذيرش رنج» است در رفع رنج¬ها راهگشا بود چرا بايد چند هفته بگذرد و بعد از عادي شدن مسئله، آرام آرام مرگ برادر براي وي آسان شود؟ و آن گاه، به اعتقاد بودايي¬ها تمامي نقصان¬ها و کاستي¬ها و محروميت¬ها در زندگي رنج به حساب مي¬آيد. بنابراين عقيده، «عدم حضور وي هنگام مرگ برادر»، جزء همين کاستي¬هاست که اقتضاء عالم طبيعت است. حال سوال اين است اگر رنج جزء لاينفک زندگي است و بايد آن را پذيرفت تا تحمل آن آسان شود، چرا وي همچنان تاسف مي¬خورد که چرا در کنار برادرش حضور نداشته است؟ خوب بود به خود مي¬گفت؛ اين هم جزء رنج¬هاست و واقعيت زندگي است پس جاي تاسف ندارد! با اين توصيف، برای رفع رنج، تفاوت دالايي لاما که مدعي درمان رنج به روشي جديدي است، با افراد عادي چيست؟
ظاهرا تفاوتي در ميان نيست؛ جزء اين که دالايي لاما قوام هستي را به رنج مي¬داند و زندگي را سراسر رنج مي¬بيند؛ اما افراد عادي رنج¬ها را بخشي از حقايق هستي مي¬دانند نه همه آن. تفاوت دیگر این که بعضی از افراد عادی به عالمی دیگر معتقدند که در آن رنج و نقصان راه ندارد و به امید رسیدن به آن عالم و بهره مندی از خوشی های آن، رنج های این عالم را می پذیرند و حتی این رنج ها را گوارا می بینند؛ ولی دالایی لاما بدون این که برای تحمل رنج، عوضی و بدلی دراین عالم پیشنهاد دهد و بدون این که به بهشت برین و حقایق عالم دیگر، گردن نهد؛ درحالی که به دیگران وعده سرگردانی در زنجیره های حیات روح می دهد، به مریدانش پیشنهاد « تحمل » میدهد.
البته دالايي لاما براي فرار از رنج راههاي ديگري را هم توصیه مي¬کند که فقط در مرام بودا قابل عرضه است:
« يکي از مخاطبان دالايي لاما که معلوم بود از موضوعي رنج مي¬کشد از او پرسيد: «آيا شما براي روبه¬رو شدن با فقدان يک عزيز، مثلاً مرگ فرزند، پيشنهادي داريد؟» دالايي لاما با لحني که حکايت از همدلي داشت پاسخ داد: «اين تا حدودي بستگي به باورهاي خود شخص دارد. اگر آدم به تناسخ معتقد باشد، فکر مي¬کنم راهي براي کاهش درد و رنج هست. آدم مي¬تواند با این واقعيت که عزيز او روزي دوباره زاده خواهد شد، با درد و رنج خود مقابله کند.
اما براي کساني هم که به تناسخ اعتفاد ندارند، راه¬حل¬هاي ساده¬اي هست که بتوان به آنها کمک کرد. اولاً اين افراد اگر به اين مسئله فکر کنند که اگر زياد ناراحت باشند و خود را به دست غم و اندوه بسپارند، نه تنها اين برخورد براي سلامتي خودشان مضر است، بلکه براي شخصي هم که از دست رفته است فايده¬اي ندارد.
مثلاً من عزيزترين معلم خود، مادرم، و نيز يکي از برادرانم را از دست دادم. البته وقتي آنها در گذشتند من بسيار بسيار ناراحت شدم. بعد از آن هميشه فکر مي¬کردم که اين ناراحتي بيش از حد فايده¬اي ندارد و من اگر واقعاً اين افراد را دوست دارم بايد به خواست آنها هم توجه داشته باشم. بنابراين تمام تلاش خود را براي رسيدن به اين مقصود کردم. در نتيجه فکر مي¬کنم که اگر شما کسي را از دست داده¬ايد که برايتان بسيار عزيز بوده است، راه درست براي مقابله با اين احساس همين است. ببينيد، بهترين راه براي حفظ خاطره آن شخص اين است که ببينيم به آرزوهاي او چگونه مي¬توان جامه عمل پوشاند.» (هنر شادمانگي، حميد رفيعي ص 143)
بنابراین در مدلی که دالایی لاما پیشنهاد میدهد واقعا کارایی و کارامدی به چشم نمی خورد؛ چرا که شما در عبارات دالایی لاما هم مشاهده کردید که خود وی هم در عمل به این روش ها پایبند نبوده است.

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <br>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.